شما اینجا هستید: خانه مطالب علميايكتر در نوزادان

ايكتر در نوزادان

ايكتر در نوزادان New born jaundice

مقدمه:

در سال هاي اخير يك نگراني ديگر علاوه بر نگراني هاي رايج دوران بارداري و زايمان براي خانواده ها اضافه شده است و چه بسا اين نگراني سايرين را تحت شعاع قرار داده باشد و آن اينكه آيا نوزاد ما بعد از تولد دچار زردي خواهد شد يا نه؟

با يك نگرش ساده گفته مي شود كه اين نگراني چندان هم بي مورد نيست زيرا كه يرقان يا زردي نوزادان خيلي شايع است و چه بسا منجر به بستري نوزاد هم مي شود و نوزادي كه از ماه ها و سال ها قبل بسترش در محفل خانواده و كنار مادر آماده شده است الان مادر بعد از زايمان به خانه بيايد ولي گهواره نوزادش خالي بماند مادر نظاره گر گهواره خالي نوزاد و جگرگوشه اش باشد. دردي است بسي بزرگ.

يرقان يا زردي چيست؟

پاتوفيزيولوژي ايكتر:

گلبول هاي قرمز خون كه عمري 120 روزه دارند بعد از اين گلبول هاي پير ناميده مي شوند. اين گلبول ها در كبد طحال و برخي ديگر از سيستم هاي لنفاوي شناسايي و نابود شده و محتويات آن كه عمدتا آهن و ماده پروتئيني بنام گلوبين است تجزيه شده و آهن آن دوباره به مغز استخوان منتقل شده و دوباره در ساختن گلبول هاي قرمز جوان بكارگيري مجدد مي شود و گلوبين آن تبديل به ماده زردرنگي بنام بيلي روبين مي شود كه اين بيلي روبين، بيلي روبينغيرمستقيم يا غير كونژوگه ناميده مي شود كه غيرقابل حل در آب است سپس اين بيلي روبين در كبد تحت عمل كونژوگاسيون قرار گرفته و به بيلي روبين مستقيم يا كونژوكه تبديل مي شود كه محلول در آب بوده و از طريق ادرار قابل دفع به خارج بدن مي باشد.

حال هر علتي (چه در نوزاد چه در كودك و چه در بزرگسال)‌ باعث توليد بيش از حد بيلي روبين شود و يا باعث كاهش دفع بيلي روبين از بدن شود. موجب تجمع يا انباشته شدن آن در بدن مي شود و وقتي تجمع بيلي روبين در خون بحدي رسد كه باعث رسوب و ديده شدن آن در پوست و مخاط و سفيدي چشم ها شود اين حالت را يرقان يا ايكتر و يا زردي گويند.

ايكتر نوزادان Neonatal jaundice

يرقان يا زردي و يا ايكتر نوزادان وضعيتي است كه در آن مقدار بيلي روبين خون نوزاد در يافته هاي آزمايشگاهي از حدود نرمال بالا رفته و باعث زردي پوست يا مخاط نوزاد گردد.

واقعيت آن است كه تقريبا در تمام نوزادان غلظت بيلي روبين خونشان بالاست.

مقدار بيلي روبين طبيعي كه حدود2mg/dl  است در نوزادان بالا و 3-4 است اما بدون آنكه در ظاهر و بالينا يرقاني ديده شود تا زماني كه مقدار آن به بالاي 5mg/dl برسد.

اما متاسفانه در 55 درصد نوزادان ترم (عمر داخلي رحمي بالاي 37 هفته) و در 80 درصد نوزادان پري ترم (عمر داخل رحمي زير 37 هفته) مقدار بيلي روبين خون بالاي 5mg/dl بوده و گاها حتي بالاي 2mg/dl خون نيز مي رسد.

اتيولوژي: Etiology

متاسفانه كبد نوزاد مانند برخي ارگان هاي ديگر (‌مغز سيستم عصبي عضلاني و ...) نارس بوده و توانائي كونژوگاسيون بيلي روبين غيرمستقيم به نوع مستقيم را كم دارد و يا حتي ندارد. و از طرفي بدليل تغييرات و تفاوت هاي زندگي داخل رحمي با خارج رحمي ميزان تخريب گلبولي نيز زياد مي شود و علل ناشناخته ديگر. در نتيجه ميزان عيار بيلي روبين غيرمستقيم و مستقيم و توتالهر سه بالا مي رود. (البته استثنائاتينيز هست) و وقتي ميزان بيلي روبين غيرمستقيم در خون به بالاي  5mg/dl رسيد علائم زردي در مخاط چشم (صلبيه) و پوست نواحي سينه اي و گردني زياد شده و با تداوم وضعيت همه پوست دچار زردي مي شود.

در كنار اين علائم در اكثر مواقع رنگ ادرار نوزاد سفيد بوده و رنگ مدفوع آن طبيعي نخواهد بود.

درمان Treatment:

براي درمان ايكتر نوزاد ما3 راه بيشتر نداريم:

1- كاهش تخريب گلبولي: كه اين امر فقط با جلوگيري از مصرف داروها و عوامل مخرب گلبولي و تغذيه اصولي نوزاد و فراهم كردن شرايط زيست آرام نوزاد به اين امر نايل بشويم.

2- با افزايش اقدامات براي كمك به تكامل كبد.

3- كمك به تسريع در دفع بيلي روبين نوزاد كه اين عمل بهترين و موثرترين اقدام ما مي تواند باشد و حتي به دو روش بالا نيز كمك كننده است.

براين اساس بهترين و تنها راه تبديل بيلي روبين غيرمستقيم Indirect به نوع مستقيم Direct بمنظور تسريع در دفع از بدن استفاده از اشعه فرابنفش Ultra violet است كه در اين روش نور ماوراي بنفش با طول موج قابل نفوذ به تمام پوستنوزاد تابيده شده و اين امواج با برخورد با بيلي روبين غيرمستقيم آرا كونژوگه كرده و به كبد در دفع آنها به روده كمك مي كند. به اين عمل فتوتراپي با نور ماوراي بنفش مي گويند.علاوه بر اين با كمك به كار كبد فرصت استراحت بيشتري به كبد بمنظور بازسازي خودش كمك بيشتري مي كند.

 

كلياتي در مورد درمان زردي نوزادان

براي نتيجه بهتر در رفع نگراني خانواده از ايكتر نوزادان و حصول درمان بهتر و جلوگيري از عوارض احتمالي ناشي از ايكتر كليات زيركمك كننده هستند .

1- از آنجا كه تنها راه قطعي اطمينان از اينكه نوزاد دچار افزايش بيلي روبين شده است و يا نه مراجعه به پزشك است. لذا در فاصله روزهاي 5-3 ترخيص از بيمارستان حتما نوزاد خود را به پزشك اطفال خود نشان دهيد تا ايشان با معاينه و درخواست و كنترل آزمايش بيلي روبين او با قاطعيت نطر خود را اعلام نموده و درمان مناسب را شروع كند.

2- به دستور پزشك خود در شيوه درمان فتوتراپي كه در منزل باشد و يا در بيمارستان بستري باشد و تحت درمان با چه نوع دستگاهي باشد عمل نماييد. چون او تمام شرايط نوزاد و توانايي خانواده را درنظر گرفته و بهترين شيوه و مكان را براي درمان نوزاد شما انتخاب خواهد كرد.

3- از دادن خودسرانه داروهاي گياهي و شيميائي به اين منظور خودداري نماييد.

4- اگر پزشك شما فتوتراپي در منزل را پيشنهاد كرده حتما از مركزي دستگاه تهيه نمائيد، كه مورد تائيد پزشك نوزاد شما باشد.

5- تمام نكات لازم براي فتوتراپي را از مركز يا شركت فتوتراپ بطور كامل ياد بگيريد و بكار ببريد.

6- در روز مقرر و توصيه شده براي كنترل نوزاد خود را به پزشك نوزادتان را مجددا ارجاع دهيد.

7- داروها و دستورات پزشك نوزاد خود را در طول فتوتراپي نوزاد حتما بطور كامل اجرا نماييد.

اما اگر ايكتر نوزاد خود را را درمان نكنيم ؟؟

با توجه به اينكه سد خوني مغزي در نوزادان هنوز تكامل نيافته است لذا امكان نشت و نفوذ بيلي روبين از خون به نسوج مغزي نوزاد ممكن است و در صورت رسوخ بيلي روبين به نسوج مغزي احتمال رسوب آن در خيلي از قسمت هاي مغز و از جمله در پايك هاي مغزي وجود دارد كه اين عارضه باعث نوعي عقب ماندگي ذهني و جسمي و ظاهري نوزاد خواهد بود كه به آن كرنيكتروس گويند.

متاسفانه اين عارضه دائمي بوده و غيرقابل درمان نيز مي باشد.

 

منابع:

              - سايت علمي WHO

              - سايت تبيان

              - طب كودكان نلسون

 

تهيه كنندگان:‌

                 دكتر رضا اكبري

                 عباس ديندوست

ويراستار:‌

                نسترن گرامي اصل

 

 

 

 

Last modified on دوشنبه, 23 آذر 1394 12:22
Rate this item
(1 Vote)